Wat is calorierestrictie?

Calorierestrictie: principes en oorsprong

We werpen een korte blik op calorierestrictie: de bemoedigende onderzoeksgebieden, de toepassing in de praktijk en de moleculen die deze effecten kunnen nabootsen.

Allereerst is het goed om te bedenken dat deze methode bestaat uit het verminderen van de dagelijkse hoeveelheid voedsel. Het gaat erom dat men dagelijks minimaal 15% minder eet. De restrictie dient gepaard te gaan met een supplementinname om te voorkomen dat er tekorten ontstaan.

Reeds in de zestiende eeuw ontdekte men de gevolgen van calorierestrictie. Het was de aristocraat Luigi Cornaro die er in zijn boek 'Lof der soberheid' als eerste over schreef. Toen zijn gezondheid begon te lijden onder zijn decadente levensstijl, besloot hij over te stappen op een bijna ascetisch voedingspatroon. Deze calorierestrictie zou zijn levensverwachting aanzienlijk hebben verlengd, zo dacht hij zelf en hij werd inderdaad 98 jaar oud. (1) Er gingen heel wat jaren overheen voordat de wetenschap zich voor deze lichaamsprocessen ging interesseren, maar uiteindelijk kreeg de aristocraat toch nog gelijk.

Het verband tussen een lage voedselinname en een langer leven

Onderzoek bij dieren, met name bij knaagdieren en primaten, heeft aangetoond dat calorierestrictie de genen activeert die specifieke enzymen coderen: de zogenaamde sirtuïnes.

Deze hebben verschillende effecten op het lichaam:

• ze beperken het energieverbruik en de aanmaak van hieraan gerelateerde moleculen. Wanneer deze moleculen zich ophopen, worden ze toxisch;
• ze verminderen de aanmaak van vrije radicalen en daarmee de oxidatieve stress, een verschijnsel dat een belangrijke rol speelt bij vroegtijdige veroudering;
• ze bevorderen de activiteit van telomerasen, oftewel de enzymen die ervoor zorgen dat het DNA zo lang mogelijk intact blijft.

Sirtuïnes werken dan ook op verschillende niveaus in op vroegtijdige veroudering, doordat ze de stofwisseling vertragen en de belangrijkste levensfuncties beschermen. (2)

Overigens zou calorierestrictie het lichaam eveneens gevoeliger maken voor insuline, waardoor de kans op diabetes kleiner wordt. Het zou eveneens de eliminatie van opgeslagen vetten bevorderen. Calorierestrictie zou dus een beschermende rol spelen voor het hart- en vaatstelsel, net als voor het zenuwstelsel. Ten slotte hebben onderzoekers aangetoond dat calorierestrictie en de daarbij behorende mechanismen veelbelovende gebieden zijn als het gaat om de strijd tegen de ontwikkeling van kanker. (3)

Intermittent fasting, hoe werkt het?

Als we naar de mens kijken, dan kunnen we een voorbeeld nemen aan de inwoners van Okinawa in Japan. Het leven van deze mensen is ingericht op basis van een zeer restrictief voedingspatroon en hun levensverwachting is bijzonder bemoedigend. Calorierestrictie kan worden toegepast in de vorm van intermittent fasting, een methode die op dit moment volop in de belangstelling staat. Hiermee kan op een milde manier de hoeveelheid ingenomen voedsel teruggebracht worden. Ook is er aangetoond dat deze methode een gunstige invloed kan hebben op het verlies van lichaamsgewicht.

Hoe het werkt? Bij intermittent fasting is het de bedoeling dat u gedurende zestien uur geen voedsel inneemt. Vaak vasten mensen tussen het (vroege) avondeten en de lunch van de volgende dag. Het ontbijt wordt overgeslagen. U kunt echter ook het avondeten overslaan, of de lunch. U kiest het ritme dat het beste bij u past. Misschien heeft u ook gehoord over een andere vastenvorm: de 5:2-variant. Hierbij gaat het erom dat men tracht de inname van de voeding gedurende twee dagen in de week met 25% te verminderen. De overige 5 dagen kan er normaal gegeten worden.

Er komen steeds meer studies die aantonen dat intermittent fasting effecten heeft die vergelijkbaar zijn met die van calorierestrictie, met name als het gaat om de invloed op sirtuïnes. (4) Deze veilige methodes kunnen, mits ze juist worden toegepast, ons een stapje dichter bij calorierestrictie brengen.

Anti-aging: veroudering bestrijden door het nabootsen van calorierestrictie

Calorierestrictie kan een behoorlijke impact hebben op het dagelijks leven, zeker op de langer termijn. Maar wees gerust: de wetenschappelijke ontwikkelingen schieten ons hierbij te hulp. Er zijn namelijk moleculen ontdekt die het effect van vasten kunnen nabootsen! (5) Het gaat hier onder andere om de volgende stoffen:

• rapamycine, een stof die geïsoleerd wordt uit een schimmel en waarvan men de weldadige effecten kan reproduceren dankzij de in het laboratorium aangemaakte 'rapalogen' (te vinden in Natural Rapalogs);
• resveratrol, een fameuze polyfenol die bekend staat om zijn antiverouderingseffect (is ook aanwezig in het hiervoor genoemde supplement);
• pterostilbeen, met effecten die vergelijkbaar zijn met die van resveratrol, met dat voordeel dat het nog beter opgenomen wordt door het lichaam (kies bij voorkeur voor Pteristilbene).

Calorierestrictie en moleculen die het effect hiervan kunnen nabootsten: veelbelovende ontwikkelingen voor een lang en gezond leven!