Chocolade: goed of slecht voor de prostaat?

Voor we beginnen: wat is de prostaat precies?

De prostaat is een kleine klier die bij het voortplantingsstelsel van de man hoort. De klier ligt onder de blaas, voor het rectum. De belangrijkste functie van de prostaat is de aanmaak van het zaadvocht dat samengevoegd wordt met de spermatozoïden op het moment van ejaculatie (1).

Bij een jonge man is de prostaat zo groot als een walnoot, maar na het 40e levensjaar heeft de prostaat de neiging steeds groter te worden. Bij sommige mannen wordt deze zo groot als een kiwi. Wanneer de prostaat te veel uitzet, kan dit problemen veroorzaken bij het plassen. We spreken dan over een goedaardige hypertrofie van de prostaat (BPH) (2).

Dit functieprobleem komt vaker voor naarmate men ouder wordt: 60% van de mannen boven de 60 heeft er last van. Bij 70-plussers is dat zelfs 80 tot 90% (3). Het kan zich uiten in de behoefte om meerdere keren per nacht te plassen en maakt dat men gevoeliger is voor nierstenen (4).

We dienen dit niet te verwarren met prostaatkanker, een ziektebeeld waarbij er sprake is van tumorgroei in het klierweefsel van de prostaat. In het beginstadium veroorzaakt deze aandoeningen nog niet veel klachten. Het doet zich zelden voor het 50e levensjaar voor. Er zijn verschillende risicofactoren te noemen, zoals veroudering, familiegeschiedenis, etnische afkomst, maar ook overgewicht en een grote tailleomvang als volwassene (wat wijst op een verhoogde blootstelling aan groeifactoren in de jeugd) (5).

Chocolade en de prostaat: wat zeggen de onderzoeken?

Potentieel beschermende antioxidanten

Cacaobonen beschikken over een synergie van polyfenolen (flavonoïden, catechines, epicatechines, proanthocyanidines...) waarvan de voordelen voor de menselijke gezondheid vandaag de dag zijn erkend (6).

Op het gebied van de prostaat is er een in vitrostudie uitgevoerd bij menselijke prostaatcellen. Hierbij werd aangetoond dat er sprake was en een remming van de groei van de cellijnen van de kankercellen na een behandeling met extracten met polyfenolen uit cacao (7). Dit antiproliferatie-effect is echter niet bevestigd bij cellijnen van gezonde cellen, wat vragen oproept over het preventieve belang.

Een ander onderzoek, bij ratten dit keer, suggereert dat dezelfde polyfenolen mogelijk in staat zijn om de hypertrofie van de prostaat te remmen die ontstaat door testosteron proprionaat(8).

Het probleem van de methylxanthines

Maar chocolade bevat eveneens cafeïne en theobromine, twee moleculen met stimulerende effecten uit de familie van methylxanthines (9). Welnu, wetenschappers opperen nu dat deze stoffen de morfologie en de fysiologie van de prostaat zouden kunnen beïnvloeden op het moment dat we er te veel van gebruiken. De inname van grote hoeveelheden theobromine zou mogelijk de kans op prostaatkanker vergroten.

We geven een voorbeeld: uit een onderzoek bij ratten van 5 weken bleek dat de ratten die met cafeïne waren behandeld een hoger testosteron- en dihydrotestosterongehalte hadden in het plasma, een zwaardere prostaat hadden, een toegenomen groei van de epitheelweefsels vertoonden en een toegenomen expressie van de receptoren voor androgenen lieten zien (10). In dat kader suggereren de auteurs dat er een correlatie bestaat tussen de chronische inname van cafeïne (vanaf de puberteit) en de ontwikkeling van een goedaardige hypertrofie van de prostaat. Het bekende Franse medische boekwerk Vidal beweert overigens dat "chocolade de symptomen van een goedaardige hypertrofie van de prostaat verergert.

Chocolade en een gezonde prostaat: hoe zit het nu?

Wanneer we deze tegenstrijdige informatie over de samenstelling van chocolade beschouwen, dan is het in elk geval goed om voorzichtig te zijn wanneer er sprake is van persoonlijke risicofactoren en van aangetoonde prostaatproblemen. In dat geval kan men beter matig zijn met de dagelijkse consumptie van chocolade. Let wel, de link tussen koffie en de prostaat roept exact dezelfde vragen op.

Verboden voeding voor de prostaat

Chocolade is dus nog onderwerp van debat, maar voor andere voedingsmiddelen lijken de standpunten al helder.

Yoghurt en de prostaat

Uit verschillende epidemiologische onderzoeken is gebleken dat een frequente consumptie van zuivelproducten de kans op het ontwikkelen van prostaatkanker vergroot (11). Dit zou niet alleen te verklaren zijn door het gehalte aan verzadigde vetten en calcium van zuivel, maar ook door het feit dat de groeifactor IGF-1 stijgt door de inname van zuivelproducten.

Hardgebakken rood vlees

Rood vlees en bewerkte vleeswaren worden respectievelijk ingedeeld in de categorieën 'waarschijnlijk kankerverwekkend' en 'kankerverwekkend'. Bij het bakken op een hoge temperatuur ontstaan er aromatische heterocyclische amines die het ontstaan van prostaattumoren versnellen (12). Bent u een liefhebber van rundvlees, kies dan bij voorkeur voor een zachte kookwijze (stomen, sudderen...).

Ook goed om te weten: om de prostaat gezond te houden, is een voedingspatroon dat overeenkomt met het mediterrane dieet bestaande uit verse groenten en vers fruit (knoflook, uien, kruisbloemige groenten...) en vezels (peulvruchten, volkoren granen..) een aanrader. Dit dieet is ook nog eens rijk aan gezonde vetten (olijfolie, koolzaadolie, walnoten, vette vis...) (13-14).

Let op een teveel aan omega-6

Een overdadige inname van omega-6 leidt mogelijk tot een ontsteking van de prostaat (15). Het is dan ook goed om de consumptie van granen, oliehoudende vruchten en plantaardige oliën die veel omega-6 bevatten te beperken. Denk aan zonnebloem, druivenpitten, maïs...

Supplementen om uw prostaat te verzorgen

Naast een uitgebalanceerde voeding en een gezonde leefstijl, kunt u de werking van de prostaat ook ondersteunen met specifiek hierop gerichte supplementen.

Een van de meest bestudeerde planten is bijvoorbeeld de dwergpalm, die bijdraagt aan een goede werking van de urinewegen wanneer er sprake is van een vergrote prostaat. Of u kunt denken aan de Afrikaanse kers die bijdraagt aan de gezondheid van de prostaat, de blaas en de lage urinewegen (een synergie van deze extracten vindt u terug in de geoptimaliseerde formule ProstaNatural Formula, dat daarnaast nog zink en bètasitosterol bevat) (16-17).

De brandnetelwortel, aanbevolen door de ESCOP (toegepast in het product Nettle Root Formula) draagt eveneens bij aan een gezonde prostaat, met name dankzij het vermogen om de conversie te remmen van testosteron in dihydrotestosteron, een mechanisme dat een grote rol speelt bij het ontstaan van een hypertrofische prostaat (18).

De prostaat is buitengewoon gevoelig voor oxidatieve stress. De stof lycopeen, een carotenoïde die rijkelijk aanwezig is in gekookte tomaat, watermeloen, grapefruit en granaatappelzaden, zou een beschermende werking uitoefenen op celniveau (het supplement Lycopene is genormaliseerd op 10% en is vervaardigd op basis van een gepatenteerd proces van micro-inkapseling voor een maximale biologische beschikbaarheid) (19).

En natuurlijk mogen we niet vergeten om de pompoenpitten hier te noemen. Deze bron van fytosterolen en zink (een stof die bijdraagt aan normale testosteronwaarden in het bloed) is onderwerp van tal van studies geweest op het gebied van problemen die gerelateerd zijn aan de omvang van de prostaat, en aan klachten van een frequente en pijnlijke urinelozing (het supplement Pumpkin Seed Oil combineert de olie van de zaden met vitamine E voor een optimale conservering) (20).