Wat is oxidatieve stress?

Hoe ontstaan vrije radicalen?

In onze cellen vindt voortdurend een ademhalingsproces plaats. Voor een goede celfunctie, en dus ook voor een goede werking van het lichaam, gebruiken de cellen zuurstof. De celademhaling vindt plaats in de mitochondriën, de energiecentrales van de cel.

Voor de celademhaling gebruiken de cellen zuurstof. Dit verschijnsel zorgt voor een verandering in de omliggende moleculen. Moleculen die een elektron verliezen, worden instabiel: het worden vrije radicalen.

De vrije radicalen streven ernaar weer stabiel te worden en 'stelen' dus een elektron van een ander, naastgelegen molecuul. Dit proces blijft alsmaar doorgaan. Als het lichaam niet meer in staat is dit te beheersen, ontstaat al snel een kettingreactie. (1)

Vrije radicalen: omgevingsfactoren

Wanneer er externe factoren zijn die zorgen voor de aanmaak van vrije radicalen, dan kan het lichaam hierdoor overstelpt raken. Er zijn nogal wat van die externe factoren:

• tabak;
• alcohol;
• blootstelling aan Uv-licht van de zon;
• vervuiling;
• voeding die te veel 'slechte vetten' en suiker bevat;
• chronische stress;
• bepaalde medicijnen;

Deze factoren zorgen ervoor dat er te veel energie circuleert in de cellen, wat leidt tot de aanmaak van vrije radicalen. De overdadige westerse levensstijl wordt dan ook vaak gezien als een van de oorzaken van oxidatieve stress. (2)

De gevolgen van oxidatieve stress voor het lichaam

Oxidatieve stress is betrokken bij een groot aantal, voor het lichaam schadelijke processen. Vrije radicalen proberen namelijk altijd hun stabiliteit terug te vinden en vallen alle omliggende moleculen aan in een poging een elektron te stelen.

Deze aanval brengt een vloedgolf teweeg van algehele denaturatie, van het DNA tot de eiwitten en de vetten: de weefsels worden aangetast en werken niet meer naar behoren. Deze kettingreacties leiden ertoe dat er zich in het hele lichaam fouten in het functioneren gaan voordoen. De oxidatieve stress wordt gezien als een van de belangrijkste mechanismen van veroudering. (3)

Als we het over deze vorm van aantasting hebben, dan hebben we het vaak over het effect op de elasticiteit en de gezondheid van de huid. Maar de vrije radicalen kunnen op sluipende wijze veel ernstigere gevolgen hebben. Zo kan het zenuwstelsel er onder lijden met de verergering van de neurodegeneratieve ziekten, zoals Alzheimer en Parkinson. (4)

Het hart- en vaatstelsel lijdt er ook onder: de overrompelende hoeveelheid vrije radicalen bereikt ook de slagaders, de aderen, het hart...Oxidatieve stress veroorzaakt structurele schade aan de werking van het lichaam en kan leiden tot atherosclerose en ischemische hartklachten...(5)

Belangrijk

Meestal wordt er gesproken over de schadelijke effecten van vrije radicalen voor het lichaam. Maar u moet weten dat vrije radicalen ook nodig zijn voor het immuunsysteem. Dit heeft men geobserveerd bij verschillende virale besmettingen. (6) Als er sprake is van een wond, kunnen vrije radicalen de littekenvorming versnellen... (7) Een paradox die niet zo bekend is!

Hoe kunnen we op een natuurlijke wijze oxidatieve stress tegengaan?

Van nature beschikt ons lichaam over een antioxidatieve werking. Er zijn stoffen die vrije radicalen kunnen neutraliseren en de kettingreactie kunnen beperken. Denk aan glutathion, enzymen van het type peroxidase, katalase, superoxide dismutase, vitamine C en E: allemaal antioxidanten die voorkomen in ons lichaam.

Om ons lichaam te helpen in de strijd tegen oxidatieve stress, hoeven we onszelf alleen een paar eenvoudige gewoontes op te leggen. Stop met roken, beperk het gebruik van alcohol en stel uw huid niet te vaak bloot aan zonlicht, dan bent u al goed op weg.

Kies daarnaast voor een evenwichtige voeding die rijk aan antioxidanten. Dat betekent dat u vooral de voorkeur geeft aan fruit en groente, maar ook kiest voor kruiden en specerijen, gezonde vetten (avocado, gedroogd fruit, plantaardige oliën, vette vis...), algen... Beperk de inname van dierlijke vetten (vlees, vleeswaren, melkproducten) en producten met toegevoegde suikers. Past u dat toe, dan heeft u een voedingspatroon dat rijk is aan antioxidanten.

Ook specifiek geconcentreerde voedingssupplementen kunnen bijdragen aan het vergroten van de antioxidatieve slagkracht van het lichaam. Polyfenolen, glutathion, carnosine, ergothioneïne... Er zijn tal van moleculen die in hun natuurlijke staat het lichaam een boost kunnen geven en kunnen helpen bij de strijd tegen vrije radicalen!