Probiotica: wat doen ze voor onze gezondheid?

Wat verstaat men eigenlijk onder probiotica?

De Wereld Gezondheidsorganisatie geeft ons de volgende heldere uitleg: een probioticum is een voedingsmiddel of supplement dat 'levende micro-organismen bevat die, mits ingenomen in adequate hoeveelheden, een gunstige invloed uitoefenen op de gezondheid van de gastheer'. Hoe werken probiotica? Een probioticum is in feite een bacterie- of een gistsoort die bijdraagt aan een evenwichtige darmflora. Vandaag de dag weten we met zekerheid te stellen (er zijn tal van onderzoeken gedaan naar dit verschijnsel), dat de balans van de microflora (die maar liefst 100 miljard bacteriën bevat) een cruciale rol speelt, niet alleen voor het spijsverteringsstelsel, maar ook voor de algehele gezondheid.

Probiotica en prebiotica: wat zijn de verschillen?

Probiotica zijn in feite bacteriën en schimmels die onze darmflora voeden en in balans houden. Prebiotica daarentegen stimuleren als het ware de activiteit van probiotica: ze versterken de werking van bacteriën en gisten door ze actiever te maken. Het is een soort 'mest' die voorkomt in inuline en in vezels (met name in fructanen). De combinatie van probiotica en prebiotica zorgt dan ook voor meer efficiëntie en meer gezondheidsvoordeel. Wanneer men beide soorten samenvoegt, dan spreekt men van een 'symbiotische samenwerking'.

Welke probioticastammen?

Er bestaan heel veel verschillende probioticastammen en elk van deze stammen bevat eigenschappen die op een bepaalde specifieke manier bijdragen aan de gezondheid. De ene probiotica stimuleert de darmpassage, de andere zorgt voor een verbeterde lactosetolerantie, etc. De bekendste probioticastammen zijn de Lactobacillus, de Bifidobacterium, de Streptococcus en de Saccharomyces, die te vinden zijn in gefermenteerde producten. Er bestaan echter nog veel soorten. De stammen zelf worden weer onderverdeeld in verschillende subcategorieën. Door de combinatie van al deze soorten zijn de gunstige effecten voor de gezondheid zeer divers.

Welke gunstige effecten voor de gezondheid heeft men vastgesteld?

Probiotica zijn de afgelopen jaren het onderwerp van vele onderzoeken geweest en vandaag de dag twijfelt dan ook niemand meer aan de gunstige effecten van probiotica. Het meest bestudeerde onderwerp in dit verband, is toch wel de problematiek rondom de darmpassage. En dat is ook niet gek: uit onderzoek blijkt dat 53% van de Nederlanders wel eens last heeft van maag- of darmklachten. Op dit terrein hebben de probiotica hun effect reeds aangetoond: ze zorgen voor een betere darmpassage, een verbeterde lactosetolerantie, een versneld herstel bij diarree en maag-darmontstekingen, een afname van de klachten bij een prikkelbare darm...

Bemoedigende onderzoeken?

Andere onderzoeken hebben de rol van probiotica voor de gezondheid overduidelijk naar voren gebracht. Zo zouden probiotica het immuunsysteem een boost geven en zouden ze bepaalde aandoeningen (zoals darmkanker) kunnen voorkomen; Ze zouden bovendien een preventieve werking hebben bij eczeem en genezend werken bij mycose (zoals vaginale mycose). Deze resultaten vereisen de komende jaren echter nog nader onderzoek. Toch is nu al duidelijk dat deze bacteriën nog veel meer gunstige effecten hebben voor de gezondheid, die we nu waarschijnlijk nog niet allemaal kennen.

Waar vinden we probiotica?

Van nature komen probiotica voor in gefermenteerde producten zoals yoghurt, kefir en zuurkool, maar ook in olijven en biergist. Een voeding die rijk is aan probiotica (indien mogelijk zoveel mogelijk aangevuld met prebiotica), is dan ook de beste manier om te profiteren van alle voordelen. Toch is aanvulling via supplementen interessant, en wel om twee redenen: het maakt het mogelijk combinaties in te nemen van verschillende bacteriën/gisten en zorgt ervoor dat de bacteriën rechtstreeks in de darm terecht komen. Waarom is dit zo belangrijk? Omdat 90% van de probiotica vernietigd worden door het maagzuur. Probiotica doen hun nuttige werk echter pas in de dikke darm. Capsules die in de darmen oplossen omzeilen dit probleem en kunnen als kuur worden ingenomen. Dit is een extra voordeel, want probiotica moeten dagelijks en gedurende een langere periode worden ingenomen.