Bestaan er probiotica tegen depressie?

Depressie en depressieve stoornissen: een kwestie van chemisch evenwicht in de hersenen

We zullen allemaal in ons leven te maken krijgen met inzinkingen, gekenmerkt door verdriet, verveling of melancholie, zonder echt depressief te raken. We spreken dan van neerslachtigheid.

Depressie is een heel ander verhaal. Depressie is een erkende psychische ziekte en wordt gekenmerkt door stemmingsstoornissen die het sociale leven ernstig kunnen ontwrichten en groot persoonlijk lijden kunnen veroorzaken. Deze stoornissen zijn minstens twee weken elke dag aanwezig. Depressie gaat gepaard met duidelijke symptomen (er moeten er 4 zijn om te spreken over depressie):

• neerslachtigheid geassocieerd met intense morele pijn en verlies van eigenwaarde;
• verlies van interesse en plezier in dagelijkse activiteiten, zelfs in activiteiten die men gewoonlijk als leuk ervaart;
• het gevoel hebben dat het leven niet de moeite waard is;
• terugkerend gevoel van angst;
• een algemene vertraging van de psychomotorische functies;
• algemene vermoeidheid die extra merkbaar is bij het ontwaken;
• verlies van eetlust;
• slaapproblemen, vaak met slapeloosheid in de tweede helft van de nacht en bij het ontwaken in de vroege ochtend;
• aandachtsstoornissen, slechte concentratie en geheugen.

Tijdens deze stoornissen is de hersenfunctie is duidelijk verstoord: neurotransmitters hebben productieafwijkingen en voeren hun functies niet correct uit. Dit geldt vooral voor serotonine (levensvreugde), dopamine (op zoek naar plezier), GABA (ontspanning) en noradrenaline (verlangen om vooruit te komen), die allemaal een positieve invloed hebben op de stemming.

Dit is de reden waarom artsen vaak medicijnen voorschrijven die de chemische balans van de hersenen kunnen veranderen, waaronder met name antidepressiva die de niveaus van deze neurotransmitters kunnen verhogen (zoals 'selectieve serotonineheropnameremmers' die de heropname van de neurotransmitter door zenuwcellen blokkeren en zo de hoeveelheid beschikbare serotonine verhogen).

Kunnen probiotica gebruikt worden om het niveau van bepaalde neurotransmitters te herstellen en de stemming te verbeteren?

Probiotica zijn micro-organismen die afkomstig zijn van bepaalde gefermenteerde voedingsmiddelen en een gunstige invloed hebben op de darmmicrobiota, een enorme verzameling van microben die onze darmen bevolken. In tegenstelling tot de bacteriën waaruit deze microbiota bestaat, vestigen probiotica zich niet permanent in het spijsverteringskanaal. Het effect ervan is daarom van voorbijgaande aard, maar onweerlegbaar: duizenden onderzoeken hebben de afgelopen 20 jaar bewezen dat probiotica bijdragen aan het evenwicht van de darmmicrobiota. Kort gezegd, ze kunnen pathogene bacteriën, die daar niet thuishoren, verdrijven en de terugkeer en ontwikkeling van nuttige bacteriën, die al duizenden jaren in symbiose met mensen leven, bevorderen.

Deze herbalancering heeft uiteraard positieve gevolgen voor de spijsvertering, maar verrassender is dat de wetenschappelijke gemeenschap heeft aangetoond dat dit mogelijk ook het geval is voor de geestelijke gezondheid en vooral voor de stemming. De micro-organismen in de darmen zijn namelijk niet alleen in staat om neurotransmitters aan te maken die in alle opzichten identiek zijn aan de neurotransmitters die in onze hersenen worden geproduceerd, maar ze sturen ze bovendien door via de nervus vagus, die van de hersenen naar de buik loopt. Er wordt verondersteld dat dit de wijze is waarop onze microben permanent met de hersenen communiceren, door diverse boodschappen uit te wisselen. Verschillende stammen van Lactobacillus en Bifidobacteriën scheiden zo GABA uit, terwijl andere bacteriesoorten serotonine produceren (1). Sommige onderzoeken hebben zelfs kunnen aantonen dat het gebruik van probiotische stammen die deze neurotransmitters ook kunnen produceren, daadwerkelijk het niveau van dezelfde neurotransmitters 50 cm hoger in de frontale cortex beïnvloedde.

Een tweede werkingsmechanisme zou het belang van deze specifieke probiotica - ook wel psychobiotica genoemd - met betrekking tot de stemming verklaren: hun vermogen om indirect de ontstekingsniveaus te normaliseren. Hoe dan? Door de darmbarrière te versterken, waardoor de doorgang van pathogene bacteriën wordt verminderd (2) en uiteindelijk door het aantal inflammatoire cytokines en schadelijke stoffen die in het lichaam circuleren, te verminderen. Bij depressieve mensen zijn de ontstekingsmarkers namelijk abnormaal verhoogd (3-5).

Probiotica en andere interessante supplementen bij depressie en voor de geestelijke gezondheid in het algemeen

U moet weten dat er al synergetische formules bestaan met enkele van de probiotische stammen die in eerdere onderzoeken zijn aangehaald. Het vooruitstrevende supplement Lactoxira is speciaal ontworpen op basis van de nieuwste ontdekkingen met betrekking tot de communicatie tussen darmen en hersenen. Net als andere, meer klassieke supplementen, kan het een extra wapen zijn in de strijd tegen downgevoelens en somberheid.

Wat betreft andere voedingssupplementen kunnen we de omega 3-vetzuren noemen (met Super Omega 3van SuperSmart), die een rol spelen bij de vloeibaarheid van celmembranen in de hersenen en de niveaus van neurotransmitters beïnvloeden. Eén van de vormen van omega 3, DHA, staat erom bekend dat het bijdraagt aan de instandhouding van een normale hersenfunctie (6).

De vitamines uit de B-groep, in het bijzonder foliumzuur, verdienen ook de aandacht. Ze spelen een belangrijke rol bij de synthese van neurotransmitters die de stemming beïnvloeden (met name serotonine).

Laten we tot slot 5-HTP noemen, een gewaardeerde voorloper van serotonine, dat meestal gewonnen wordt uit de zaden van de Afrikaanse plant Griffonia simplicifolia.

Aarzel uiteraard niet om contact op te nemen met een zorgverlener als u overweegt supplementen te gebruiken voor stemmingsstoornissen of depressie.